Ta strona wykorzystuje pliki cookies w celach statystycznych oraz w celu dostosowania serwisu do indywidualnych potrzeb os鏏 odwiedzaj帷ych.
Zmiany ustawie dotycz帷ych plik闚 cookie mo積a dokona w dowolnej chwili modyfikuj帷 ustawienia przegl康arki.
Korzystanie z naszej strony bez zmiany ustawie dotycz帷ych cookies oznacza, 瞠 b璠 one zapisane w pami璚i urz康zenia.
Zamknij
Dzisiaj jest poniedzia貫k, 23 pa寮ziernika 2017

Kolejowa Toplista
Puls - nie jeste sam!


1_procent


opp



 Przeka Twój 1% dla naszego OPP - Program e-pity online do rozliczania PIT 2012



www.expresspaczka.pl
sebastian@expresspaczka.pl
Napisz do nas Galeria

AKCJA SP茛KI

Kolej szprotawska by豉 w豉sno軼i spó趾i akcyjnej.

W celu  przyci庵ni璚ia kapita逝 prywatnego do inwestycji kolejowych wydano 28 czerwca 1892 roku „Ustaw o kolejkach i bocznicach prywatnych”, maj帷 stworzy istotne u豉twienia proceduralne i techniczne dla budowy linii kolejowych miejscowego znaczenia. Dotychczas, bowiem nowo budowana kolej albo musia豉 spe軟ia wszystkie wymagania ustawy z 3 listopada 1838 roku (dla kolei drugorz璠nych z豉godzone wprawdzie w zakresie warunków technicznych w roku 1878), co czyni這 j ma這 elastyczn i stosunkowo drog, albo pozostawa豉 kolej przemys這w bez 瘸dnych przywilejów (np. prawa do wyw豉szczenia, ulg podatkowych, gwarancji i przy陰czenia do istniej帷ych stacji i in.). Nowa forma przedsi瑿iorstw kolejowych zdefiniowana by豉 w „Ustawie…” w sposób negatywny, jako koleje u篡tku publicznego nie podlegaj帷e — z powodu ma貫go znaczenia dla ogólnej komunikacji kolejowej — ustawie z 3.11.1838”, ze wskazaniem jedynie i s to koleje obs逝guj帷e ruch lokalny w obr瑿ie jednej lub kilku s御iednich gmin lub korzystaj帷e z innej si造 poci庵owej ni lokomotywy. Kolejki, jako przedsi瑿iorstwa prywatne lub komunalne uzyska造 prawo do przy陰czenia do istniej帷ych stacji, korzystania z dróg publicznych (za op豉t), mog造 te uzyskiwa prawo do wyw豉szczenia. Uregulowana zosta豉 wreszcie proceduralna sprawa koncesji, której udziela na ogó prezydent w豉軼iwej rejencji. Kosztem ograniczenia maksymalnej pr璠ko軼i, znacznie uproszczono wymagania techniczne, a nadzór nad ich przestrzeganiem sprawowa造 specjalne oddzia造 w Dyrekcjach Kolei Królewskich (KED). Konsekwencj nowej ustawy by jednak uci捫liwy fakt, i kolejki w sensie prawnym nie by造 kolejami. Funkcjonowa豉 zatem 陰czona taryfa „kolejowo – kolejkowa”, zakaz przyjmowania do przewozu towarów w relacjach mi璠zy stacjami kolei pa雟twowych, mno篡造 si utrudnienia ze strony zarz康ów kolei pa雟twowych, obawiaj帷ych si konkurencji.

„Ustawa o kolejkach”  wp造n窸a na o篡wienie inicjatyw lokalnych. W Prusach przed 1892 rokiem by造 82 kolejki (gównie tramwaje i kolejki turystyczne), w 1901 roku — 201 (陰cznie z niektórymi tramwajami), w 1913 — 282 kolejki i 171 przedsi瑿iorstw tramwajowych. Budowane z inicjatywy powiatów i gmin lub w豉軼icieli fabryk, s逝篡造 rolnictwu, o篡wia造 handel i podnosi造 konkurencyjno嗆 rodzimych wyrobów, zwi瘯sza造 mobilno嗆 ludno軼i, u豉twiaj帷 wypoczynek, dojazdy do pracy i szkó. W latach „kolejkowej euforii” niemiecki zwi您ek rolników postulowa budow 56 000 km linii w taki sposób, aby ka盥y punkt kraju nie by oddalony od stacji kolejki o wi璚ej ni pó mili niemieckiej.

Na 奸御ku, podobnie jak w ca造ch Prusach, rozwój kolejek trwa do pierwszej wojny 鈍iatowej. Pó幡iej w wyniku kryzysu gospodarczego oraz rosn帷ej konkurencji ze strony samochodów, powsta造 ju tylko nieliczne. Ogó貫m do roku 1927 na Dolnym 奸御ku i 奸御ku Opolskim uruchomiono 23 kolejki (w tym tylko 3 w御kotorowe) o 陰cznej d逝go軼i oko這 628 km (bez tramwajów). Budow, a cz瘰to i eksploatacj kolejek na rachunek w豉軼iciela, zajmowa造 si wyspecjalizowane firmy, jak na przyk豉d Lenz & Co (zwi您ana m. in. z kolejk zielongórsko – szprotawsk), Allgemenine Deutsche Eisenbahnbetriebs–Gesellschaft m.b.H., Becker & Co, Ostdeutsche Eisenbahn–Gesellschaft i in.

Spó趾, która zbudowa豉 i pó幡iej eksploatowa豉 kolej szprotawsk, nazwano: Towarzystwo Akcyjne Ma貫j Kolei Zielona Góra – Szprotawa. Gównym udzia這wcem zosta豉 firma GmbH Lenz & C.O. Do udzia逝 w spó販e (Towarzystwie Akcyjnym), która zgromadzi豉 kapita za這篡cielski niezb璠ny do poniesienia kosztów budowy kolei i zakupu sprz皻u do jej obs逝gi (Lisowski, 2002) przyst徙i這 równie pa雟two pruskie, powiaty Zielona Góra, Ko簑chów, Szprotawa i 畝ga, miasto Szprotawa, gmina Wichów i 46 osób prywatnych (gównie w豉軼iciele zielonogórskich fabryk i ziemianie). Ci ostatni nie od razu, niektórzy akcjonariuszami zielonogórsko – szprotawskiej kolei zostali dopiero w pó幡iejszych latach: Niemiecka Manufaktura We軟y, zak豉dy Beuchelta (które notabene dostarczy造 tabor kolejowy), browar, rze幡ia miejska i in. (Majchrzak, 1997). Spó趾 powo豉no 19 V 1910 na uroczystym spotkaniu w zielonogórskim ratuszu (31 V zarejestrowano j).

W豉dze kolejki tworzy豉 dziesi璚ioosobowa rada nadzorcza oraz dwuosobowy zarz康. Sk豉d rady nadzorczej doskonale oddaje lokalny charakter kolejki: zasiadali w niej burmistrzowie miast i starostowie powiatów, przez które przebiega豉 trasa oraz przedstawiciele establishmentu gospodarczego. Warto te podkre郵i, 瞠 w jej w豉dzach (a dok豉dnie w zarz康zie) przewijaj si polskie nazwiska: R. Roslowski z Wroc豉wia (pe軟i帷y obowi您ki a do 鄉ierci w lutym 1931 r.), D. Michalski z Zielonej Góry.


Kapita Spó趾i wynosi 2 550 000 marek, na co sk豉da這 si 2550 akcji o warto軼i nominalnej 1000 marek ka盥a. Poszczególni udzia這wcy obj瘭i nast瘼uj帷e udzia造: Pa雟two Pruskie (Königlich Preuβischen Staat) 750 udziaów za 750 000 marek, Powiat Zielona Góra – 350 akcji za 350 000 marek, Miasto Zielona Góra – 215 akcji za 215 000 marek, powiat Ko簑chów – 160 akcji za 160 000 marek, powiat Szprotawa – 150 akcji za 150 000 marek, miasto Szprotawa – 125 udziaów za 125 000 marek, powiat 畝ga – 50 akcji za 50 000 marek, gmina Wichów – 1 udzia za 1 000 marek, firma Lenz & Co. G. m. b. H. zu Berlin – 500 akcji za 500 000 marek. Pozostali indywidualni akcjonariusze obj瘭i 249 akcji o 陰cznej warto軼i nominalnej 249 000 marek.


W zbiorach naszego muzeum mamy jeden z 2,5 tysiaca, oryginalny blankiet  takiej 1000-markowej akcji kolei szprotawskiej ze zbiorów prywatnych Mieczys豉wa Bonis豉wskiego. Nasz eksponat nosi numer 2260, zosta wyemitowany 01 sierpnia 1911 roku  i ró積i si od tego prezentowanego w galerii tylko numerem. Eksponat zosta nabyty na aukcji jednego z domów aukcyjnych w zachodniej cz窷ci Niemiec w roku 2009. Jest to dosy spory dokument, bo ma wymiary 36 x 26 cm.


Serwis powsta i funkcjonuje dzi瘯i 鈔odkom finansowym Gminy wiejskiej Zielona G鏎a