Ta strona wykorzystuje pliki cookies w celach statystycznych oraz w celu dostosowania serwisu do indywidualnych potrzeb os鏏 odwiedzaj帷ych.
Zmiany ustawie dotycz帷ych plik闚 cookie mo積a dokona w dowolnej chwili modyfikuj帷 ustawienia przegl康arki.
Korzystanie z naszej strony bez zmiany ustawie dotycz帷ych cookies oznacza, 瞠 b璠 one zapisane w pami璚i urz康zenia.
Zamknij
Dzisiaj jest 鈔oda, 18 pa寮ziernika 2017

Kolejowa Toplista
Puls - nie jeste sam!


1_procent


opp



 Przeka Twój 1% dla naszego OPP - Program e-pity online do rozliczania PIT 2012



www.expresspaczka.pl
sebastian@expresspaczka.pl
Napisz do nas Galeria

Ochla

Kilometra liczony od Dworca Szprotawskiego w Zielonej Górze: 11,4 km
Kilometra liczony od stacji w Szprotawie: 39,3 km
Nazwa niemiecka: Ochelhermsdorf
Nazwy polskie: Jerzmanów nad Ochl (1945-48)
Ostatnia nazwa polska stacji: Ochla
Ochla to du瘸 wie o starej metryce i bogatej przesz這軼i, po這穎na  ok. 7 km na po逝dnie od miasta Zielona Góra. Jest to tzw. wielodro積ica, w której mo積a wyró積i 軼is貫 centrum mi璠zy dwoma dworami i ko軼io貫m poewangelickim. U podnó瘸 pozosta這軼i tego ostatniego (sta na wysokim wzgórzu) znajduje si w瞛e lokalnych dróg, aktualnie centralny punkt osady. Z tego punktu rozchodz si w czterech kierunkach gówne szosy, stanowi帷e cztery osie wspó販zesnego rozwoju przestrzennego zabudowy. Na po逝dnie prowadzi szosa w kierunku Niwisk, na zachód na 安idnic, na pó軟oc do Zielonej Góry i na wschód ku Kie逍inowi.
Ta ostatnia pocz徠kowo biegnie na wschód, potem, u podnó瘸 nowej szko造, skr璚a na po逝dnie (w prawo) i za mostem na potoku wraca na kierunek wschodni (w lewo). W tym te miejscu (ok. 550 m od skrzy穎wania w centrum wsi) na po逝dnie (czyli prosto) odbija od niej gruntowa droga do posió趾a W這sa i dalej do rzeczki 奸御ka Ochla (po jej przekroczeniu droga ta biegnie lasem do Jarogniewic, ale brakuje mostu). Kilka metrów za tym rozwidleniem ko鎍zy si zwarta zabudowa wsi Ochla. Dalej, za zakr皻em szosy kie逍i雟kiej mamy jeszcze 3 zabudowania po prawej (po逝dniowej) stronie szosy, kilka domów po lewej stronie (ok. 220 m) i dalej z lewej do szosy dochodzi las, a z prawej mamy niezabudowane dzia趾i. Ok. 650 m od poprzedniego rozwidlenia (tym za mostkiem na potoku) z prawej (po逝dniowej) strony pojawiaj si trzy zabudowania, za nimi szos przecina prostopadle polny trakt, za którym po lewej stronie pojawiaj si ostanie trzy gospodarstwa Ochli a po prawej - rozleg豉 p豉szczyzna, zaj皻a obecnie pod ogrody dzia趾owe "Sawanna" (wiata przystanku autobusowego).
Miejsce przeci璚ia si szosy z polno - le郾ym traktem przed dzia趾ami, to dawny przejazd kolejowy, usytuowany na pó軟ocnym skraju terenów by貫j stacji kolei szprotawskiej. Od centralnego skrzy穎wania w centrum wsi do dawnego przejazdu kolejowego, mamy, licz帷 wzd逝 szosy, ok. 1,2 km a od ko鎍a zwartej zabudowy ok. 0,6 km. Za stacj kolejow, usytuowan w takim oddaleniu od centrum wsi, by豉 jeszcze tylko (w kierunku na Kie逍in, czyli na wschód) kolonia s逝瘺y le郾ej (trzy gospodarstwa po lewej stronie szosy) i owe p豉skie pole - dzisiejsze dzia趾i a przedwojenne (przed 1945 r.) niemieckie polowe lotnisko wojskowe.   
Owe 3 budynki przed dawnym przejazdem kolejowym, po prawej (po逝dniowej) stronie szosy s御iadowa造 bezpo鈔ednio ze stacj kolejow. Ten po這穎ny najbardziej z nich na wschód, stoj帷y prostopadle do szosy, to zachowany bez wi瘯szych zmian, dawny dworzec kolejowy. Przylega on od zachodu do id帷ej z po逝dnia na pó軟oc drogi polnej, po której drugiej stronie, na wysoko軼i ca貫j stacji kolejowej, rozci庵a si dawne lotnisko. W Ochelhermsdorf, zgodnie z regu陰 "dworzec murowany w co drugiej wsi", sta w豉郾ie taki, znany równie ze starych fotografii, budynek dworcowy. Z porównania tych zdj耩 i obecnego stanu, wynika, 瞠 w okresie powojennym  nast徙i造 tylko drobne zmiany jego architektury. To co dzisiaj widzimy oddaje w pe軟i wygl康 typowego dworca, jakie stawiano we wioskach przez które przechodzi豉 kolej szprotawska (praktycznie identyczny budynek dworca zachowa si na stacji w Wichowie, równie odczytany na podstawie odkopanych fundamentów i piwnic wygl康 dworca w Radwanowie jest niemal taki sam). Do pierwotnej bry造 dobudowano jedynie nisk przybudówk gospodarcz z przodu budynku (w za這mie mi璠zy cz窷ci kalenicow a szczytow) oraz gara przy po逝dniowym kra鎍u budynku. Zarówno na przedwojennej fotografii, jak i dzisiaj dworzec jest otynkowany a tynk jest utrzymany w jasnej barwie. Budynek dworca stanowi jedyne zachowane zabudowanie po stacji Ochelhermsdorf. Niestety budynek dworca jest równie jedynym z zabudowa utrwalonych na zdj璚iach i rysunkach jakimi dzisiaj dysponujemy. Dlatego nie mo積a na razie nic pewnego powiedzie o tym, czy sta造 tu jeszcze inne, trwa貫 b康 nietrwa貫, budowle.  
  Ciekawie zmienia這 si nasze poj璚ie o uk豉dzie torów w obr瑿ie stacji w Ochli. Pomimo pozostaj帷ej w naszej dyspozycji dok豉dnej niemieckiej mapy topograficznej z lat 30-tych oraz fotografii dworca, na której wida zarys torów pocz徠kowo mylnie okre郵ili鄉y i tylko na wysoko軼i budynku dworca bieg造 dwa tory, czyli by豉 mijanka. Pierwotnie os康zili鄉y, 瞠 rozpoczyna豉 si ona na jednym ko鎍u dworca (przy przeje寮zie kolejowym w ci庵u szosy kie逍i雟kiej) a ko鎍zy豉  tu za po逝dniowym skrajem dworca (nieco za dzisiejszym gara瞠m). Bardzo 豉two przysz這 nam wyobra瞠nie Budynek dworca kolejki szprotawskiejw Ochli. Widok wspólczesny (1994 r.) sobie torów stacyjnych rozci庵aj帷ych si wy陰cznie tu przy samym dworcu, nie przysz這 nam do g這wy, i zasadnicza ich cz窷 mog豉 by poza obr瑿em tego "serca stacji". Przyj瘭i鄉y te zgodnie z tym za這瞠niem, 瞠 miejsce dawnej równi stacyjnej z torowiskami zosta這 nieodwracalnie zmienione. Po przeciwnej do budynku stacji stronie dawnego torowiska, czyli polnej drogi, o której by豉 mowa, ci庵nie si ogrodzenie ogrodów dzia趾owych, jaki czas temu gruntownie zrekultywowanych. Natomiast 郵adem gównego toru biegnie dzi w豉郾ie wspomniana droga gruntowa, sprawiaj帷a wra瞠nie, 瞠 przy jej powstawaniu, zdj皻o wierzchni warstw podtorza. Przy takich zmianach zupe軟ie nieczytelny by豚y tak dawny nasyp, po kszta販ie, którego mo積a by wnioskowa o tym czy by豉 tu  mijanka lub ile by這 torów, jak i ca豉 - przypisywana przez nas do tego miejsca - równia stacyjna. Na starej fotografii stacji (a w豉軼iwie budynku dworca) Ochelhermsdorf, wida dwa biegn帷e blisko siebie tory i wysoki uskok betonowej kraw璠zi peronu (wr璚z przypominaj帷y swoj wysoko軼i ramp). Zdj璚ie pokazuje jednak tylko fragmentarycznie otoczenia samego budynku stacji, tak naprawd nie wiadomo nic o bocznicach, ilo軼i torów, d逝go軼i torowisk w obr瑿ie stacji czy o samej jej wielko軼i (d逝go軼i lub szeroko軼i terenów stacyjnych) itp. Na pierwszy rzut oka wszystko pasowa這.
Jednak tylko do czasu obozu wolontariuszy MEMORIA (wrzesie 2009 r.), podczas, którego studenci z kilku pa雟tw Europy odkopywali piwnice dworca w Radwanowie. Odkopanie tych piwnic nie by這 celem samym w sobie. Jednym z zada by這 porównanie ich zarysu, uk豉du i wymiarów fundamentów z wymiarami i obrysem piwnic zachowanych dworców w Ochli i Witkowie. Chcieli鄉y uzyska potwierdzenie i trzeci, kolejny dworzec wiejski by taki sam. By by to dodatkowy dowód tezy o wykorzystaniu wsz璠zie przy budowie dworców na wioskach kolei szprotawskiej, jednego, tego samego projektu budowlanego. W tym celu nawi您ali鄉y kontakt z aktualn mieszkank dawnego budynku dworcowego w Ochli. Starsza pani zaskoczy豉 nas informacj, i gówne tory stacyjne rozlokowane by造 ok. 20 m na po逝dnie od budynku dworca. Dzisiaj jest tam poro郾i皻y ro郵inno軼i ruderaln nieu篡tek. Przy samym dworcu, jak to stwierdzi豉 nasza rozmówczyni, nie da si w ogóle kopa, spod szpadla wydostaje si gruz, kawa趾i betonu. Zapewni豉 nas kilkakro, i tory, bocznice by造 na nieu篡tku, 20 m za dworcem. 
Wizja lokalna nie wykluczy豉 takiej mo磧iwo軼i. Jeszcze raz przyjrzeli鄉y si starej, niemieckiej mapie topograficznej. Pokazuje ona w zasadzie tylko zarys uk豉du stacji, niemniej mo積a z niej odczyta,  i na pewno by jeden boczny tor po stronie zachodniej toru gównego (od strony wsi i dworca), a by mo瞠 jeszcze jeden, jeszcze bardziej na zachód od niego. Ten ostatni by豚y 郵epo zako鎍zony przed samym budynkiem dworca, na po逝dnie od niego.  Niemniej boczny tor zaczyna si nieopodal przejazdu kolejowego w ci庵u szosy kie逍i雟kiej, troch bardziej w stron budynku dworca i ci庵n掖 si jeszcze ok. 150 m za nim na po逝dnie, daleko za samym dworcem (jest to najd逝窺za z bocznic zaznaczonych na tej mapie, nieproporcjonalnie d逝ga wzgl璠em wszystkich stacji "szprotawianki").  
Przestudiowali鄉y bardzo dok豉dnie zachowan fotografi dworca. I rzeczywi軼ie. Tory id帷e przed budynkiem dworca nie sz造 zupe軟ie równolegle obok siebie. Szyny tworzy造 jak捷 pl徠anin. Mo積a przyj望, i na zdj璚iu utrwalono fragment rozjazdu kolejowego, po這穎nego przed pó軟ocnym skrajem dworca. Tor szlakowy rozwidla si tu a mijanka bieg豉 w kierunku po逝dniowym.
Zatem i mapa i fotografia potwierdza造 opowiadanie kobiety zamieszkuj帷ej obecnie dawny dworzec. Równia stacyjna nie by豉 bezpo鈔ednio przed dworcem, ale ok. 20 m na po逝dnie od niego i mia豉 niespotykan gdzie indziej d逝go嗆 230 m. Niewykluczone, 瞠 by造 tu 3 tory, tor szlakowy, boczne rami mijanki i jeszcze jeden boczny tor, zako鎍zony 郵epo od strony pó軟ocnej. Przy samym dworcu od toru szlakowego odbija tor boczny, zaczynaj帷 mijank, której gówny bieg znajdowa si na po逝dnie od budynku dworca. Na wysoko軼i dworca by豉 natomiast wysoka, betonowa kraw璠 peronowa, dosy d逝ga, prawdopodobnie zaczynaj帷a si przy przeje寮zie kolejowym, czyli przy samej szosie. Nie mo積a ustali jak daleko bieg豉 ona poza budynek dworca na po逝dnie, ale na pewno bieg豉 dalej ni obrys dworca. Dzisiaj miejsce po niej jest oddzielone od drogi, id帷ej 郵adem toru szlakowego, drucian siatk ogrodzeniow i s逝篡 jako warzywnik mieszka鎍om dawnego dworca. Ci narzekaj na trudne warunki uprawy, co 鈍iadczy o tym i nie ma tu naturalnego gruntu, 瞠 by mo瞠 pod warstw nawiezionej gleby jest beton dawnego peronu. W pewnym sensie powy窺ze ustalenia potwierdzaj materia造 zebrane przez M. Zarzyckiego, który pisa prac naukow na podstawie protokoów iinwentaryzacji maj徠ku kolei szprotawskiej, wykonanej w latach 1946-47. Wed逝g tych materiaów na stacji Jerzmanów by造 dwa rozjazdy (pocz徠ek i koniec mijanki; rozjazdy by造 sprawne a tory - w pe軟i przejezdne). Brakuje potwierdzenia istnienia trzeciego rozjazdu, czyli pocz徠ku domniemanego 郵epego toru. Mo瞠 to wynika z kilku powodów, o jednym z nim b璠zie mowa w dalszej cz窷ci tekstu.
Skoro po raz kolejny, przy badaniu historii naszej kolejki, potwierdzi造 si opowie軼i mieszka鎍ów, wró熤y do pytania o inne, poza budynkiem dworca, zabudowania stacyjne. Senior znanego w Ochli rodu Towpików, opowiedzia nam, jak to po przyje寮zie poci庵iem repatrianckim w 1945 roku, jako m這dy ch這pak bawi si wyci庵aniem ró積ych rupieci z pogorzeliska (ruin) magazynu kolejowego. Wed逝g niego magazyn sp這n掖 albo podpalony przez wycofuj帷ych si Niemców, albo przez wkraczaj帷ych Rosjan. Znajdowa si dok豉dnie przy przeci璚iu przez tory szosy kie逍i雟kiej. W zasadzie istnienie magazynu kolejowego na stacji w tak du瞠j wsi jak by豉 Ochelhermsdorf, nie powinno dziwi. Czemu jednak by on zlokalizowany w drugim ko鎍u stacji ni równia stacyjna z bocznic ? Za tak lokalizacj mo瞠 przemawia id帷a w tym kierunku betonowa kraw璠 peronowa - rampa, mog豉 si ona ko鎍zy zarówno na szosie (dogodne wejscie na peron z drogi), jak i przy magazynie, po這穎nym przy samej drodze. Czy w豉郾ie ta droga i dogodno嗆 prze豉dowania towaru z furmanki lub ci篹arówki bezpo鈔ednio do magazynu, mog造 równie mie wp造w na tak jego lokalizacj ? Z jednej strony, takich rozwi您a nie stosowano na niemieckich kolejach, na wszystkich stacjach kolei szprotawskiej by造 specjalne brukowane dojazdówki do dworca, wiaty lub magazynu (nie znale幢i鄉y pozosta這軼i bruku obok stacji w Ochli, ale na mapie z 1930 r. zaznaczona jest jaka droga do równi stacyjnej, znajduj帷ej si na po逝dnie od dworca). Nigdzie nie zak豉dano prze豉dowywania towarów bezpo鈔ednio z szosy lub gównej ulicy.  Z drugiej jednak strony, inne informacje uzyskane dot康,  tak od pana Towpika, jak i od innych mieszka鎍ów wiosek, w zasadzie zawsze okazywa造 si prawdziwe i do tego - bardzo dok豉dne. Jak to zatem by這 z tym magazynem na stacji w Ochelhermsdorf ?
Nast瘼na opowie嗆 jest ju zupe軟ie fantastyczna. Otó jedna z osób, która podzieli豉 si z nami wspomnieniami o kolejce szprotawskiej w Ochli, upiera si, 瞠 na tutejszej stacji odchodzi豉 bocznica w kierunku Kie逍ina, która obs逝giwa豉 polowe lotnisko wojskowe (wg tej wersji w Kie逍inie mia豉 by stacja towarowa). To, 瞠 lotnisko by這 i funkcjonowa這 to fakt (dzis na jego terenie s dzia趾i "Sawanna"). Zapewne lotnisko mog這 wykorzystywa transport kolejowy, cho熲y do zaopatrzenia w paliwo. Istnieje jednak wersja, jakoby by這 to tylko lotnisko pozoracyjne, odci庵aj帷e bombowce alinackie od w豉軼iwego lotniska pod 畝ganiem. Na naszej mapie z po這wy lat 30-tych nie ma takiej bocznicy, ale lotnisko powsta這 prawdopodobnie pó幡iej, pó幡iej mog豉 zatem powsta i bocznica. Zreszt czy na mapie musia豉 by zaznaczona bocznica do u篡tku wojskowego ? Mo瞠 to nie by豉 bocznica id帷a w kierunku lotniska, ale ten trzeci, 郵epy tor na równi stacyjnej, który zbudowano do obs逝gi wojska ? Gdyby by to tor specjalnego znaczenia, podczas inwentaryzacji przejmowanego przez PKP maj徠ku w roku 1946, móg on by nie uwzgl璠niony (brak w dokumentach owego trzeciego rozjazdu). Wed逝g niektorych informatorów, lotnisko funkcjonowa這 jeszcze jaki czas po wojnie, stanowi帷 miejsce sk豉dowania wraków samolotów radzieckich. W takiej sytuacji, u篡tkowania lotniska i bocznicy przez Armi Czerwon, polscy kolejarze na pewno nie mogli by zapisa takiej bocznicy, nie tylko jako przejmowanego maj徠ku, ale w ogóle powinni zapomnie o jej istnieniu. Nie jest to jedyna tutejsza tajemnica kolejowa, zwi您ana z II wojn 鈍iatow i Armi Radzieck.
Kilka kilometrów na po逝dnie od stacji w Ochli (a wi璚 w kierunku na  Jarogniewice) Widok budynku dworca Ochelhermsdorf (Ochla). Stan przedwojenny (przed 1945 r.)budowniczowie kolejki szprotawskiej przerzucili most nad rzeczk 奸御ka Ochla. Dzi po tym mo軼ie zosta造 tylko solidne betonowe przyczó趾i. We wrze郾iu 2005 r. m這dzie z Bractwa Odkrywców PTKraj. na tych przyczó趾ach opar豉 drewniany most dla pieszych i rowerzystów. Tu po drugiej wojnie 鈍iatowej - wed逝g jednej z dziwnych opowie軼i o kolejce -  okolice mostu mia造 by 鈍iadkami pewnej tragedii. Otó rosyjscy 穎軟ierze nie chc帷 wierzy polskim kolejarzom, i kolejk nie da si pu軼i ci篹kiego poci庵u ze sprz皻em wojskowym  usi這wali t璠y przejecha lorami za豉dowanymi czo貪ami. Tory i nasyp nie wytrzyma造 ci篹aru i poci庵 stoczy si prosto w okalaj帷e kolej bagna. Czo貪i poton窸y w trz瘰awisku. Ludzie opowiadaj帷y t mroczn histori umiejscawiaj owe zdarzenie w豉郾ie w okolicach mostu nad 奸御k Ochl. W ogóle kolejka jest niezwykle mocno obecna w codziennej refleksji mieszka鎍ów  Ochli na temat ich najbli窺zego otoczenia. Jak na co, co znikn窸o z ich 篡cia pó wieku temu, i to raczej bezpowrotnie (m這dsze pokolenie nie tylko nie mo瞠 jej pami皻a, ale nawet jej nie widzia這), niektóre wypowiedzi mog zadziwia. Proboszcz parafii Ochla skwitowa fakt likwidacji przed laty kolejki zdaniem o tym, i wie na tym straci豉, a zatem w emocjonalnej kategorii straty odniós si do odebrania Ochli po陰czenia kolejowego, odczuwa jeszcze dzi zdarzenie sprzed 50 lat, które wydarzy這 si, wtedy kiedy jego samego jeszcze nie by這 w Ochli. Zapewne wzi窸o si to u niego z rozmów z parafianami, z ich prze篡 wewn皻rznych  (rozmow przeprowadzi貫m w dn. 3 pa寮ziernika 2005 r. na plebani w Ochli). Sami mieszka鎍y z nostalgi wspominaj kolejk i marz nawet o tym, 瞠 by mo瞠 uda si j odtworzy. Ch皻nie poje寮zili by ni jeszcze do miasta, szczególnie na targ, a cho熲y i tylko kilkaset metrów, kilometr, dla samej przyjemno軼i (w listopadzie 2005 r. rozmawia貫m o tym z nauczycielami szko造 podstawowej w Ochli i z ich bliskimi). By mo瞠 taki 篡wy duch historii jest obecny w Ochli ze wzgl璠u na to, 瞠 osiedli這 si tutaj sporo inteligencji, dzia豉j lokalne stowarzyszenia, skansen. Jaka wielka ró積ica, cho熲y w porównaniu z Zielon Gór, gdzie nawet ludzie zawodowo zwi您ani z kolejnictwem nie potrafi dzisiaj prawid這wo wskaza zachowanych dworców kolejki szprotawskiej (przyk豉dy mo積a by mno篡: poszukiwania Dworca Szprotawskiego przez m這dzie z Nowej Soli w lutym 2005, przez m這dzie z III LO Zielona Góra w grudniu 2006 itd.). Du篡m zaniedbaniem, grzechem poniechania by這by nie wykorzystanie tej atmosfery panuj帷ej w Ochli, tych ludzi tam dzia豉j帷ych do projektu przywrócenia pami璚i o kolejce i stworzenia na tej bazie produktu turystycznego, mog帷ego przyczyni si do aktywizacji gospodarczej i spo貫cznej regionu czterech kolejkowych gmin. Szczególn rol, przy tworzeniu tego produktu, upatruj w tajemnicach zwi您anych z niemieckim lotniskiem i pobytem Armii Czerwonej w Ochli. To s niewyczerpywalne 廝ód豉 inspiracji i atrakcji dla turystów, poszukiwaczy skarbów, militariów i przygód. Dlaczego mijanka w Ochli by豉 tak nieproporcjonalnie d逝ga, wzgl璠em innych stacji ? Czy by豉 jeszcze jedna, tajna stacja Kie逍in. by mo瞠 zwi您ana z wojskiem ? 
NIezale積ie od tego na stacji w Ochli jest jeszcze du穎 do zbadania, mo積a tu prze篡 niezwyk陰 przygd. Nale篡 przekopa teren równi stacyjnej na po逝dnie od dworca, przeszuka teren za brukowan dojazdówk, dokona wykopów sonda穎wych w poszukiwaniu fundamentów magazynu.  [M.Bonis豉wski, XII 2006, VI 2010]
Fragment niemieckiej mapy topograficznej okolic Ochli. Poni瞠j przejazdu kolejowego w ci庵u szosy wida stacj. Niezbyt czytelny rysunek pozwala s康zi i by造 dwa lub jeden tory boczne, w tym jeden 郵epy.


Serwis powsta i funkcjonuje dzi瘯i 鈔odkom finansowym Gminy wiejskiej Zielona G鏎a